Ngày 18/08/2026

Việc chuyển giao thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) về các địa phương đang phát sinh một số vướng mắc trong giai đoạn đầu triển khai. Nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành da giày, túi xách và thủy sản phản ánh tình trạng chậm xử lý hồ sơ, phải thực hiện lại thủ tục tại cơ quan cấp mới, qua đó ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện chứng từ, giao hàng và dòng tiền.

Doanh nghiệp gặp khó khi chuyển cơ quan cấp C/O

Theo phản ánh của Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) và Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), một trong những vướng mắc phát sinh là doanh nghiệp phải thực hiện lại hồ sơ thương nhân tại cơ quan cấp C/O mới.

Trong thời gian hồ sơ thương nhân chờ được phê duyệt, doanh nghiệp có thể không tiếp tục nộp hồ sơ đề nghị cấp C/O, khiến thời gian hoàn thiện chứng từ xuất khẩu bị kéo dài. Tình trạng này đặc biệt đáng lưu ý đối với những doanh nghiệp có lịch giao hàng gấp hoặc thường xuyên phát sinh đơn hàng xuất khẩu.

Các mẫu C/O được doanh nghiệp phản ánh gặp vướng gồm C/O mẫu B đối với những thị trường chưa hoặc không có FTA, trong đó có Mỹ; C/O mẫu E áp dụng cho thị trường ASEAN và C/O mẫu VC theo FTA Việt Nam - Chile.

C/O chậm có thể kéo theo nhiều rủi ro

C/O không chỉ là chứng từ xác nhận xuất xứ hàng hóa mà trong nhiều trường hợp còn liên quan trực tiếp đến việc hưởng ưu đãi thuế quan tại thị trường nhập khẩu.

Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Lefaso, việc chậm cấp C/O có thể ảnh hưởng đến thuế, thủ tục thông quan, dòng tiền và tiến độ giao hàng tại thị trường nhập khẩu.

Đối với ngành thủy sản, VASEP cho biết nhiều doanh nghiệp hội viên cũng phản ánh tình trạng chậm xử lý, ách tắc thủ tục cấp C/O tại một số Sở Công Thương. Do đặc thù đơn hàng được thực hiện liên tục và thời hạn giao hàng, xuất trình chứng từ tại nhiều thị trường tương đối ngắn, việc C/O được cấp chậm có thể khiến doanh nghiệp không kịp hoàn thiện bộ chứng từ để khách hàng làm thủ tục nhập khẩu và hưởng ưu đãi thuế quan theo FTA.

Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng, doanh nghiệp còn có thể phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, chậm thanh toán hoặc nguy cơ bị phạt do giao chứng từ không đúng hạn. Về lâu dài, những chậm trễ này có thể tác động đến kế hoạch phân phối của nhà mua hàng quốc tế và khả năng duy trì đơn hàng của doanh nghiệp Việt Nam.

Khối lượng hồ sơ tăng tạo áp lực cho cơ quan cấp C/O

Việc chuyển giao thẩm quyền cấp C/O về địa phương cũng làm khối lượng hồ sơ tại các cơ quan cấp mới tăng nhanh.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, trong giai đoạn từ ngày 1.7.2025 đến ngày 1.8.2026, khoảng 80% hồ sơ C/O vẫn được thực hiện tại các cơ quan cấp thuộc Cục Xuất nhập khẩu, trong khi khoảng 20% được thực hiện tại 34 cơ quan, tổ chức cấp ở địa phương.

Tuy nhiên, trong 15 ngày đầu tháng 8.2026, khi Thông tư số 26 bắt đầu có hiệu lực, tỷ lệ hồ sơ được cấp tại địa phương đã tăng khoảng 2 lần so với bình quân 7 tháng đầu năm.

Tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Công Thương cho biết đang tiếp nhận 9.056 hồ sơ, trong đó hồ sơ của doanh nghiệp đến từ các tỉnh, thành phố khác chiếm hơn 50%. Khối lượng hồ sơ lớn khiến cán bộ thực hiện cấp C/O phải tăng cường làm việc cả ngày nghỉ để xử lý.

Kiến nghị cơ chế chuyển tiếp và kế thừa dữ liệu

Trước những vướng mắc phát sinh, Lefaso và VASEP kiến nghị Bộ Công Thương nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp tự động, cho phép kế thừa dữ liệu hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống quản lý và hệ thống cấp C/O điện tử eCoSys sang các Sở Công Thương.

Theo các hiệp hội, việc kế thừa dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp không phải thực hiện lại toàn bộ hồ sơ thương nhân khi chuyển sang cơ quan cấp mới, qua đó hạn chế thời gian chờ và giảm các thủ tục phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp.

Các hiệp hội đồng thời đề nghị tăng cường nhân lực, hỗ trợ nghiệp vụ và kỹ thuật cho các cơ quan cấp C/O, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối giữa các cơ quan trong trường hợp một số địa phương phát sinh tình trạng quá tải.

Trong thời gian chuyển tiếp, một số giải pháp được đề xuất như cho phép tiếp nhận, phê duyệt song song hoặc áp dụng cơ chế “hồ sơ thương nhân tạm thời”, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể tiếp tục nộp hồ sơ đề nghị cấp C/O trong khi cơ quan chức năng hoàn tất việc thẩm định.

Cần thống nhất cách xử lý để giữ nhịp xuất khẩu

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Phan Thị Thanh Xuân cho rằng cần tăng cường trao đổi, tập huấn để các đơn vị cấp C/O thống nhất cách thức xử lý hồ sơ. Đối với những doanh nghiệp có lịch sử xuất khẩu và hồ sơ tuân thủ tốt trong nhiều năm, cần có cơ chế phân luồng phù hợp, tránh yêu cầu thực hiện lại toàn bộ quy trình như doanh nghiệp mới tham gia xuất khẩu.

Trong bối cảnh doanh nghiệp xuất khẩu đang chịu sức ép về đơn hàng, chi phí và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, việc duy trì thủ tục cấp C/O thông suốt có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Ngành da giày - túi xách năm 2025 đạt kim ngạch xuất khẩu gần 29 tỷ USD, trong khi ngành thủy sản đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 12 - 12,5 tỷ USD trong năm 2026. Với quy mô xuất khẩu lớn, bất kỳ sự chậm trễ nào trong khâu chứng từ cũng có thể tác động đến chi phí, tiến độ giao hàng và khả năng duy trì đơn hàng của doanh nghiệp.

Gỡ điểm nghẽn để bảo đảm thông suốt xuất khẩu

Việc tháo gỡ những vướng mắc trong cấp C/O không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thời gian xử lý hồ sơ mà còn hạn chế các chi phí và rủi ro phát sinh trong quá trình giao nhận hàng hóa.

Về phía cơ quan quản lý, việc thống nhất quy trình, tăng cường nhân lực, hỗ trợ nghiệp vụ và tận dụng dữ liệu đã có trên hệ thống điện tử sẽ giúp giảm áp lực trong giai đoạn chuyển tiếp. Đối với doanh nghiệp, việc chủ động cập nhật yêu cầu của cơ quan cấp C/O mới và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu cũng là yếu tố cần thiết để hạn chế thời gian bổ sung, giải trình.

Khi quy trình cấp C/O được vận hành ổn định, thống nhất và phù hợp với hệ thống điện tử, doanh nghiệp sẽ có điều kiện hoàn thiện chứng từ đúng thời hạn, giảm rủi ro trong giao hàng và duy trì uy tín với đối tác quốc tế. Đây cũng là yếu tố quan trọng để hỗ trợ các ngành hàng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trong năm 2026.